Ik moet heel eerlijk zijn, toen ik een jaar of 7 geleden voor het eerst iets hoorde over freediving had ik een hele duidelijke mening: freediving had niets met duiken te maken! Wellicht lag dat aan het feit dat het altijd nieuws betrof over mensen die met een slee met een rotgang naar beneden gingen en zich weer met een hefballon naar boven lieten brengen, wat is daar nou moeilijk aan? Dat freediving meer disciplines omvatte dan waar de media aandacht aan besteedden wist ik op dat moment nog niet. Voor mij is het tijd geworden om mijn eerste indruk eens onder de loep te nemen en zelf kennis te maken met de slee disciplines “Variable Weight” en “No Limits”.
Een duik in de geschiedenis (van AIDA) levert interessante informatie op over het ontstaan van deze bijzondere disciplines: Variable Weight en No Limits. Al lang voor de tijd dat AIDA is opgericht (red: AIDA International is naamgever van deze disciplines) zijn deze disciplines ontstaan. De geschiedenis van de record jacht naar grotere diepten gaat terug tot 1949 als gevolg van een weddenschap om 50.000lire gemaakt door de Italiaan Raimondo Bucher naar 30m, echter ook al daarvoor is er door anderen een pad gecreëerd waar het freediven als wedstrijdsport zijn ontstaan aan dankt; hierover zal ik in een ander artikel aandacht besteden. Een belangrijke naam in de ontwikkeling van deze disciplines is Jacques Mayol die zijn carrière in 1983 heeft afgesloten met een indrukwekkende diepte van 105m op 55 jarige leeftijd.
No Limits (NL) is de discipline waarbij de freediver met een slee naar beneden gaat en met een hefballon weer terug naar boven komt. De eerste man die een AIDA record in deze discipline op zijn naam zette was Umberto Pelizzari, hij bereikte een diepte van 123 meter, dit is inmiddels 14(!) jaar geleden. Slechts een handjevol grote namen volgden hem: Pipin Ferreras, Loïc Leferme en Herbert Nitsch, de laatste bezit het huidige WR van maar liefst 214 meter! De eerste vrouw (in de AIDA geschiedenis) die met een slee de diepte in ging was Deborah Andollo in 1996, zij bereikte een diepte van 110 meter en tegenwoordig is dat damesrecord al bijna 5 jaar (17 augustus 2002) in het bezit van Tanya Streeter. Tanya bezat met dit record gedurende 2 maanden een record dieper dan de heren en was hiermee diepste freediver op aarde!
Bijna een jaar nadat Umberto Pelizzari zijn NL record behaalde, zette hij een record in Variable Weight (VW) van 101 meter. In deze discipline vertrekt de freediver met een slee naar beneden en komt op eigen kracht terug. De Wereldrecordhouder bij de mannen in de discipline VW is momenteel Carlos Coste met een diepte van 140 meter en bij de vrouwen is Tanya Streeter recordhoudster met een bereikte diepte van 122 meter. Al met al, dieptes waar je “u” tegen zegt.
Dergelijke dieptes zijn voor mij niet weggelegd was mijn stellige overtuiging, maar inmiddels ben ik wel erg nieuwsgierig geworden naar de reden dat deze freedivers hun uitdaging vinden in een rit op een slee en het lijkt allemaal zo makkelijk, maar is het dat ook? Tijd voor mij om dat zelf eens te gaan onderzoeken. Tijd voor een duik met een slee!
De eerste vragen dienen zich onmiddellijk aan als je dit nog nooit gedaan hebt: waar kun je dit veilig trainen, waar is het diep genoeg, wie weet hoe je deze discipline veilig kunt beoefenen, wie kan het me uitleggen en “rijdt” met me mee, wie heeft het juiste materiaal? Ik kwam (al een aantal jaren geleden) via Pim in contact met Pierre Frolla, een bekend freediver uit Monaco, waar ik tot op heden “gewoon” constant weight train, en waar ik de mannen op de slee alleen maar heb geobserveerd. Ik dook langs dezelfde lijn, maar durfde er zelf niet aan te beginnen. Nu ik vorig jaar mij scepsis aan de kant had gezet was het misschien toch tijd geworden om eens in de leer te gaan, eerst via basisoefeningen bij Pim in Nederland en afgelopen juli tijdens mijn reis naar Zuid-Frankrijk bij Pierre Frolla.
Pierre Frolla heeft een basis (scuba- en freediveschool) in Monaco en heeft zelf diverse malen recordpogingen ondernomen in VW en NL. Hij bezit de kennis, de ervaring en het materiaal om het me te leren. Helaas hadden we 1 ding niet in de hand: het weer en dan vooral de wind. Om dit soort duiken te kunnen maken moeten alle omstandigheden perfect zijn, geen wind, geen stroming, goed zicht, goed materiaal etc…… De eerste dag dat alle omstandigheden goed waren ging ik voor het eerst mee, maar met de veiligheid om te kunnen stoppen als ik dat wilde en liet ik me, met mijn hoofd naar beneden, meenemen op de slee zodat ik kon loslaten als ik terug wilde. Nog wat gespannen greep ik vast aan de slee en toen ik het genoeg vond (klaren lukte me nog prima tot mijn verbazing) liet ik los. Zonder lood en met nog heel veel lucht liet ik me naar boven drijven…….heerlijk die rust op de weg terug en zeker het gevoel! Wat schetst mijn verbazing: 33 meter op de klok en ik voelde me de hele rit ontspannen, super! Eveneens een teken dat de voorbereiding van de afgelopen tijd zijn werking heeft gehad.
Een aantal dagen later wilde ik nog graag eens ervaren hoe lekker het kan zijn op de slee en ditmaal dan zittend. Natuurlijk had ik er niet bij stilgestaan dat je dan toch aan heel wat dingen moet gaan denken die de eerste keer niet van toepassing waren. Ik zou niet zelf de slee bedienen, dat zou mijn “piloot” doen. Maar: je linkerarm om de slee, op je neus, de rechter ergens anders maar niet op de rem, vinnen naar achteren etc. De rit die volgde was onbeschrijfelijk, het zoeven van het touw door de slee, niets anders hoeven doen dan relaxen en klaren, blauwer dan blauw om je heen……..maar dan het besef dat het kouder wordt, dieper dus? Ik tikte mijn piloot aan en we stoppen, ik durf niet op mijn horloge te kijken, ik luister naar ……. niets, een indrukwekkende stilte ….. die enige tijd later wreed verstoord werd door het openen van de tank, het vullen van de ballon en dan de acceleratie naar boven, weer het heerlijke geluid en een onbeschrijfelijk gevoel van ontspanning. En boven, voorzichtig kijk ik hoe diep dit was en ik moet het even checken bij mijn buddy, 40 meter?? Waanzinnig! Wat me vooral aan het denken zet is het klaren. Schijnbaar heb ik op een diepte van 40 meter (en dus een druk op mijn lichaam die 5 keer groter is dan boven water) nog steeds voldoende mogelijkheid om mijn oren te klaren, dat is belangrijke informatie voor mijn training in andere disciplines!
Ik ga nog een paar keer en leer die dag van Pierre hoe ik de slee zelf kan besturen. Na een grondige uitleg neemt hij me mee naar beneden, we oefenen 3 keer een “stop en go”. Hij tikt me aan als ik moet remmen, vertrekken, remmen, vertrekken etc. Vervolgens gaan we samen naar 20 meter, hij laat me de ballon vullen en nu ik heb laten zien dat ik het door heb zit mijn les erop.
Op mijn laatste dag in het water voor de kust van Monaco doe ik nog 1 poging, omdat ik graag zelf wil rijden maar nog niet zoveel ervaring heb gaat Pim met me mee. De ervaring is weer erg relaxed, met dat verschil dat ik schrik als ik de bodem zie naderen. Opeens zand, de bodem, dat was ik niet gewend, dus ik stop. Ik had het hele ritje naar beneden kunnen afmaken maar de onervarenheid maakte dat ik dacht dat het beter was niet tot mijn heupen in het zand te eindigen (wat een vreemd scenario natuurlijk). Opnieuw had ik een diepte van 40 meter bereikt en was de duik vorige dag geen “lucky shot”, een feit dat me erg aan het denken heeft gezet.
Loïc Leferme overleed tijdens een onbegrijpelijk ongeval terwijl hij NL trainde in april van dit jaar (Villefranche-sur-Mer dd11-04-2007). Wat er precies fout is gegaan weten we niet en zullen we wellicht nooit weten, maar het heeft wel veel teweeg gebracht in “onze wereld”. Loïc was één van de meest conservatieve freedivers die er zijn, heel beheerst en langzaam maakte hij progressie in een omstreden discipline. Ik heb het voorrecht gehad Loïc te leren kennen en hij is voor mij het voorbeeld dat freedivers geen waaghalzen zijn, maar op zoek zijn naar allerlei elementen die ze in hun leven boven water niet kunnen vinden. Een prachtige documentaire over Loïc, onlangs gemaakt voor televisiezender ARTE laat zien waar Loïc naar op zoek was en wat ik nu zelf heb ervaren, maar wat dat is, is vreselijk moeilijk te beschrijven. Het is rust, stilte, ontspanning, elke seconde van die rit naar beneden, maar ook iets wat ik niet in woorden kan vatten. Loïc beschrijft het gevoel van het onderwater zijn, waar het sereen is en je alleen maar jouw eigen hart hoort kloppen en op de dieptes waar hij kwam is het aardedonker; het voelt heerlijk, maar je moet weer terug……. Ook al ben ik lang niet zo diep geweest als Loïc, ik begin het te begrijpen……..
Sleedisciplines moet je niet zomaar zelf gaan beoefenen, doe dit alleen maar met ervaren mensen en voldoende veiligheidsmaatregelen. Mijn ervaringen zijn bedoeld om je mee te nemen in de reis die freedivers maken op zoek naar zichzelf en de ultieme freedive ervaring. Ben je naar aanleiding van dit artikel geïnteresseerd geraakt in één van beide disciplines dan kunnen we je er alles over vertellen, neem gerust contact met ons op voor meer informatie: info@immersion.nu.
